İSİM VE SOYİSİM DEĞİŞTİRME DAVASI
İsim değiştirme davası, kişinin nüfus kayıtlarında yer alan ad ve/veya soyadını, haklı nedenlerin varlığı halinde mahkeme kararıyla değiştirmesini sağlayan bir davadır. Bu dava sonucunda talepte bulunan kişinin, adı veya soyadı tümüyle değiştirilir veyahut mevcut olan ismine veya soy ismine eklemeler veya çıkarmalar yapılır.
İSİM DEĞİŞTİRME DAVASININ HUKUKİ DAYANAĞI NEDİR?
İsim değiştirme davasının hukuki dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.27 hükmüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesinde düzenlenen bu dava, kişilik haklarıyla sıkı sıkıya bağlıdır.
Anılan maddeye göre adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplerin varlığı hâlinde mahkemeden istenebilir. Kanuna göre kişiler, isimleri nedeniyle toplum içinde aşağılanma, yanlış anlaşılma, psikolojik baskı veya kültürel uyumsuzluk gibi sorunlar yaşadıklarında mahkemeye başvurarak isimlerini değiştirme hakkına sahiptir. Mahkemece verilen isim değiştirme kararı kesinleştikten sonra nüfus siciline işlenir ve karar ileriye etkili sonuç doğurur.
İSİM DEĞİŞTİRME DAVASININ ŞARTLARI NEDİR?
İsim değiştirme davası açılabilmesi için davacının, değişiklik talebinin haklı bir nedene dayanması gerekmektedir. Kural olarak keyfi veya sırf kişisel beğeniye dayalı isim değiştirme talepleri kabul edilmemektedir. Ancak uygulamada Yargıtay, kişilik haklarını geniş yorumlayarak haklı sebep kavramını somut olayın özelliklerine göre değerlendirmektedir.
Haklı neden kavramı kanunda açıkça tanımlanmamış olup içeriği Yargıtay kararlarıyla şekillenmiştir. İsmin kişiyi rahatsız etmesi, sosyal hayatını olumsuz etkilemesi, isminin zor söylenmesi, kişinin çevresinde başka bir isimle tanınması, isminin utanç verici olması, kişinin cinsiyetiyle zıt düşmesi veya kişilik haklarını zedelemesi gibi durumlarda haklı nedenin varlığı kabul edilmektedir.
İSIM DEĞİŞTİRME DAVASINDA TARAFLAR KİMLERDİR?
Bu dava ismini değiştirmek isteyen kişi tarafından açılır. Ergin olmayanlar adına dava, yasal temsilci tarafından açılır. İsim değiştirme davası kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan, davanın avukat tarafından takip edilmesi halinde; özel vekaletname gereklidir.
İsim değiştirme davası kamu düzenini ilgilendirdiğinden, davalı taraf olarak Nüfus Müdürlüğü gösterilir. Böylelikle yargılama sürecine Nüfus Müdürlüğü de dahil olur.
İSİM DEĞİŞTİRME DAVASINDA HANGİ MAHKEME GÖREVLİ VE YETKİLİDİR?
İsim değiştirme davası Asliye Hukuk Mahkemeleri’nde görülmektedir. Dava, davacının yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
İSİM DEĞİŞTİRME DAVASI NASIL İSPAT EDİLİR?
İspat yükü davacıya aittir. Davacı, haklı nedenin varlığını delillerle ortaya koymalıdır. Uygulamada tanık beyanları, davayı ispatlama hususunda en etkili araçtır. Ancak tanık beyanlarının yanı sıra davacının isim değiştirme sebebini kanıtlayan her türlü belge, yazışma ve kayıt da mahkemeye sunulabilir.
İSİM DEĞİŞTİRME DAVASINDA YARGILAMA USULÜ VE YARGILAMA SÜRESİ
İsim değiştirme davası basit yargılama usulüne tabidir. Çünkü isim değiştirme davası çekişmesiz yargı işlerinden sayılmaktadır. Bu nedene yargılama genellikle kısa sürmekte olup uygulamada 6 ay – 1 yıl içerisinde sonuçlanmaktadır. Mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra nüfus kayıtlarında gerekli düzeltme yapılır.
İSIM DEĞİŞTİRME DAVASININ SONUÇLARI NEDİR?
Mahkemece verilen isim değiştirme kararı ileriye etkili olup geçmiş işlemleri etkilemez. Kararın kesinleşmesiyle birlikte kişi tüm resmi işlemlerinde yeni ismini kullanır.
Mahkemenin isim değiştirme kararının kesinleşmesi üzerine; bu karar nüfus müdürlüğüne bildirilerek kişinin resmi kayıtlarda yer alan ismi değiştirilir. Mahkeme, isim değişikliği kararının duyurulması için gazetede ilan edilmesine karar verebilir. İlan süreci, isim değişikliği kararının kesinleşmesinden sonra başlar ve kişinin kimlik, pasaport gibi resmi belgelerinde yeni adının kullanılmasını sağlar.
İsim değiştirme davası sonucunda, ismin değiştirilmesinden zarar görenler, bunu öğrendikleri günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılması için ayrı bir dava açabilirler.
İSİM DEĞİŞTİRME DAVASI İLE İSİM DÜZELTME DAVASI ARASINDAKI FARKLAR
İsim değiştirme davası ile isim düzeltme davası sıklıkla karıştırılmaktadır. İsim düzeltme davası, nüfus kaydındaki maddi hataların (harf, yazım yanlışı) giderilmesine yöneliktir ve haklı neden aranmaz. Örneğin Memet şeklinde yazılan ismin Mehmet’e çevrilmesi, isim düzeltme davasının konusudur.
İsim değiştirme davası ise kayıtta hata bulunmamasına rağmen ismin değiştirilmesini konu alır ve haklı neden şarttır. Örneğin Ahmet olan ismin Berk’e değiştirilmesi, isim değiştirme davasının konusudur.
Bu iki dava türü, talep ve ispat koşulları bakımından birbirinden ayrılmaktadır.